tag hreflang چیست و چگونه نسخه درست صفحات را به گوگل معرفی می‌کند؟

وقتی یک سایت چند زبانه یا چندمنطقه‌ای دارید، یکی از مهم‌ترین چالش‌ها این است که گوگل بتواند نسخه مناسب هر صفحه را به کاربر درست نمایش دهد. اگر این موضوع به‌درستی مدیریت نشود، ممکن است کاربر فارسی‌زبان با نسخه انگلیسی صفحه مواجه شود یا کاربری که خارج از ایران است، به محتوایی هدایت شود که برای او کاربردی نیست. چنین تجربه‌ای هم برای کاربر آزاردهنده است و هم می‌تواند به عملکرد سئوی سایت آسیب بزند.

در این نقطه، tag hreflang نقش کلیدی پیدا می‌کند؛ تگی که به گوگل کمک می‌کند تشخیص دهد هر صفحه برای چه زبان یا چه منطقه‌ای طراحی شده است. در ادامه این مقاله آژانس بازاریابی پاسخ، به‌صورت کامل بررسی می‌کنیم تگ hreflang چیست، چگونه کار می‌کند و چطور می‌توان از آن برای بهبود نمایش صفحات و سئوی سایت استفاده کرد.

تگ hreflang چیست و دقیقاً چه کاری انجام می‌دهد؟

تگ hreflang یکی از تگ‌های مهم در سئو سایت‌های چندزبانه و چندمنطقه‌ای است که به موتورهای جستجو، به‌ویژه گوگل، کمک می‌کند تشخیص دهند هر صفحه از سایت برای چه زبان یا چه کشور هدف‌گذاری شده است. زمانی که یک محتوا در چند نسخه زبانی یا منطقه‌ای منتشر می‌شود، تگ زبان hreflang مشخص می‌کند کدام نسخه باید به کدام کاربر نمایش داده شود.

به‌بیان ساده‌تر، اگر بخواهیم توضیح دهیم hreflang چیست، باید گفت این تگ نقش راهنما را برای گوگل دارد. یعنی به گوگل اعلام می‌کند هر URL متعلق به کدام زبان یا منطقه است و همین موضوع باعث می‌شود نسخه درست صفحه در نتایج جستجو نمایش داده شود.

نکته مهم این است که hreflang tag با تگ lang در html تفاوت دارد. تگ lang بیشتر برای مرورگر و دسترس‌پذیری استفاده می‌شود، در حالی که hreflang یک سیگنال سئویی است و به گوگل کمک می‌کند نسخه مناسب هر صفحه را بر اساس زبان یا موقعیت کاربر انتخاب کند.

در نهایت، اگر بخواهیم عملکرد تگ زبان Hreflang را در یک جمله خلاصه کنیم:
این تگ کمک می‌کند گوگل نسخه درست هر صفحه را، در زمان درست، به کاربر درست نمایش دهد.

hreflang چه مشکلی را برای کاربران و گوگل حل می‌کند؟

در سایت‌های چندزبانه، یکی از مشکلات رایج این است که گوگل نتواند تشخیص دهد کدام نسخه از یک صفحه باید به کاربر نمایش داده شود. نتیجه این وضعیت می‌تواند نمایش نسخه اشتباه صفحه، کاهش رضایت کاربر و حتی رقابت نسخه‌های مشابه با یکدیگر باشد.

استفاده از تگ hreflang این مشکل را حل می‌کند. این تگ به گوگل کمک می‌کند نسخه درست هر صفحه را بر اساس زبان یا کشور کاربر انتخاب کند. در نتیجه، کاربر سریع‌تر به محتوای مناسب می‌رسد و گوگل نیز ساختار سایت را بهتر درک می‌کند.

تفاوت زبان و کشور در hreflang چیست؟

در تگ زبان Hreflang دو مفهوم مجزا وجود دارد: زبان و کشور.
زبان مشخص می‌کند محتوا به چه زبانی نوشته شده است، اما کشور نشان می‌دهد محتوا برای کاربران کدام منطقه جغرافیایی هدف‌گذاری شده است.

برای مثال، محتوای فارسی می‌تواند فقط با زبان تعریف شود یا به‌صورت خاص برای کاربران یک کشور تنظیم شود. انتخاب بین زبان تنها یا زبان همراه با کشور، به نوع مخاطبان و تفاوت محتوای نسخه‌ها بستگی دارد. اگر محتوا برای همه فارسی‌زبان‌ها یکسان است، زبان کافی است؛ اما اگر نسخه‌ها تفاوت محلی دارند، کشور هم اهمیت پیدا می‌کند.

ساختار استاندارد نوشتن مقدار hreflang

نوشتن مقدار tag hreflang باید طبق یک ساختار مشخص انجام شود تا توسط گوگل به‌درستی شناسایی شود. در این ساختار، ابتدا کد زبان و در صورت نیاز کد کشور قرار می‌گیرد و رعایت این ترتیب به درک صحیح تگ توسط موتورهای جستجو کمک می‌کند. استفاده از کدهای معتبر و استاندارد اهمیت زیادی دارد، چون حتی یک اشتباه کوچک می‌تواند باعث شود گوگل تگ hreflang را نادیده بگیرد.

همچنین باید توجه داشت که tag hreflang با تگ‌های ظاهری HTML تفاوت دارد و هدف آن فقط ارسال یک سیگنال فنی به موتور جستجو محسوب می‌شود. به همین دلیل، پیاده‌سازی صحیح این تگ باید در کنار سایر عوامل مؤثر بر سئو وب سایت انجام شود تا ساختار کلی سایت از نظر فنی بهینه باقی بماند.

مقدار x-default چیست و چه زمانی باید استفاده شود؟

x-default یک مقدار ویژه در tag hreflang است که برای تعیین نسخه پیش‌فرض صفحه استفاده می‌شود. این مقدار زمانی کاربرد دارد که بخواهید به گوگل بگویید اگر هیچ‌کدام از زبان‌ها یا کشورها با کاربر تطابق نداشت، کدام صفحه نمایش داده شود.

معمولاً از x-default برای صفحه انتخاب زبان یا نسخه عمومی سایت استفاده می‌شود. این مقدار جای زبان یا کشور را نمی‌گیرد، بلکه نقش مکمل دارد و به گوگل کمک می‌کند تصمیم دقیق‌تری در نمایش صفحه بگیرد.

جدول کد زبان و کشور در hreflang

در زمان استفاده از تگ hreflang، انتخاب کد صحیح زبان و کشور اهمیت زیادی دارد، چون گوگل فقط مقادیر استاندارد را تشخیص می‌دهد و کدهای نادرست را نادیده می‌گیرد. اگر این انتخاب به‌درستی انجام نشود، حتی با پیاده‌سازی فنی صحیح، ممکن است نسخه نامناسب صفحه به کاربر نمایش داده شود و ساختار هدف‌گذاری سایت دچار مشکل شود. به همین دلیل، تصمیم‌گیری درست درباره ساختار صفحات زبانی و موضوعاتی مثل تفاوت ساب دامین و ساب فولدر در سئو نقش مهمی در اثرگذاری hreflang دارد. جدول زیر، پرکاربردترین کدهای زبان و کشور در hreflang را به‌صورت خلاصه و کاربردی نشان می‌دهد.

زبان محتوا	کشور هدف	کد hreflang	زمان استفاده
فارسی	—	fa	زمانی که محتوا برای همه فارسی‌زبان‌ها یکسان است
فارسی	ایران	fa-IR	محتوای مخصوص کاربران داخل ایران
فارسی	افغانستان	fa-AF	محتوای فارسی با تفاوت محلی برای افغانستان
انگلیسی	—	en	محتوای عمومی انگلیسی بدون هدف‌گذاری منطقه‌ای
انگلیسی	آمریکا	en-US	محتوای مخصوص کاربران ایالات متحده
انگلیسی	بریتانیا	en-GB	محتوای مخصوص کاربران بریتانیا
عربی	—	ar	محتوای عمومی عربی
عربی	امارات	ar-AE	محتوای عربی هدف‌گذاری‌شده برای امارات
ترکی	ترکیه	tr-TR	محتوای ترکی مخصوص ترکیه
فرانسوی	فرانسه	fr-FR	محتوای فرانسوی مخصوص فرانسه
آلمانی	آلمان	de-DE	محتوای آلمانی مخصوص آلمان
اسپانیایی	اسپانیا	es-ES	محتوای اسپانیایی مخصوص اسپانیا
اسپانیایی	مکزیک	es-MX	محتوای اسپانیایی مخصوص مکزیک
نسخه پیش‌فرض	—	x-default	صفحه انتخاب زبان یا نسخه عمومی سایت

نکته مهم برای استفاده صحیح از جدول

• ابتدا زبان و سپس کشور نوشته می‌شود.
• اگر محتوا تفاوت محلی ندارد، فقط استفاده از زبان کافی است.
• در صورت تفاوت محتوایی، حتماً زبان + کشور استفاده شود.
• مقدار x-default فقط برای نسخه پیش‌فرض به‌کار می‌رود و جای زبان را نمی‌گیرد.

روش‌های مختلف پیاده‌سازی تگ hreflang

برای پیاده‌سازی تگ hreflang، یک راه واحد و ثابت برای همه سایت‌ها وجود ندارد. روش مناسب به عواملی مثل اندازه سایت، تعداد صفحات، چند زبانه بودن واقعی یا منطقه‌ای بودن محتوا بستگی دارد. به همین دلیل، قبل از اجرا باید بدانید هر روش دقیقاً در چه شرایطی بهترین عملکرد را دارد.

استفاده از hreflang در بخش <head>

در برخی سایت‌ها، محتوا فقط به صفحات HTML محدود نمی‌شود و فایل‌هایی مثل PDF یا فایل‌های قابل دانلود نیز نسخه‌های زبانی مختلف دارند. از آن‌جایی که این فایل‌ها بخش <head> ندارند، امکان استفاده از hreflang html در آن‌ها وجود ندارد.

در چنین شرایطی، باید hreflang تگ را در سطح سرور و از طریق هدر HTTP تعریف کنید.

در نهایت باید در هدر HTTP هر فایل چیزی شبیه به نمونه زیر قرار بگیرد:

 

در این روش، باید برای هر نسخه فایل، مجموعه‌ای از URLها، مقدار hreflang و rel=”alternate” را مشخص کنید و آن‌ها را با کاما از هم جدا کنید.

این روش بیشتر برای بومی‌سازی فایل‌های دانلودی کاربرد دارد و باعث می‌شود کاربران به مناسب‌ترین نسخه فایل بر اساس زبان یا منطقه خود دسترسی پیدا کنند.

استفاده از hreflang در هدر HTTP

در برخی پروژه‌ها، محتوای سایت فقط به صفحات HTML محدود نمی‌شود و فایل‌هایی مانند PDF یا اسناد دانلودی نیز ممکن است نسخه‌های زبانی متفاوتی داشته باشند. در چنین شرایطی، می‌توان از hreflang در هدر HTTP استفاده کرد تا زبان و منطقه هدف هر فایل به‌درستی به گوگل معرفی شود و ساختار سایت از نظر فنی شفاف‌تر عمل کند.

این روش بیشتر به‌عنوان یک راه‌حل فنی تخصصی شناخته می‌شود و معمولاً در پروژه‌های بزرگ یا سایت‌هایی با ساختار غیر معمول مورد استفاده قرار می‌گیرد و درک صحیح آن نیاز به آشنایی با اصلاحات تخصصی سئو دارد و در سایت‌های محتوایی رایج کاربرد چندانی ندارد.

پیاده‌سازی hreflang در XML Sitemap

فایل XML Sitemap یک ساختار استاندارد است که به موتورهای جستجو کمک می‌کند صفحات سایت را بهتر درک، خزش و ایندکس کنند. یکی از قابلیت‌های مهم سایت‌مپ، امکان تعریف hreflang tag برای صفحات مختلف است.

در این روش، می‌توانید تمام نسخه‌های زبانی یک صفحه را به‌صورت متمرکز در سایت‌مپ تعریف کنید و دیگر نیازی به ویرایش کد تک‌تک صفحات نداشته باشید.

برای این کار، باید برای هر URL یک تگ <loc> و برای هر نسخه زبانی یا منطقه‌ای، تگ <xhtml:link> اضافه کنید.

با استفاده از همان مثال قبل، ساختار سایت‌مپ به شکل زیر خواهد بود:

اگر بخواهید درک بهتری از این روش داشته باشید، آشنایی با انواع سایت مپ XML کمک می‌کند بفهمید چرا گوگل برای سایت‌های بزرگ، این مسیر را قابل اعتمادتر می‌داند.

افزودن hreflang در سایت‌های وردپرسی

در سایت‌های وردپرسی، معمولاً پیاده‌سازی hreflang ساده‌تر انجام می‌شود؛ اما همین سادگی اگر بدون آگاهی باشد، می‌تواند باعث خطاهای سئویی شود.

استفاده از افزونه‌های چند زبانه برای hreflang

بیشتر سایت‌های وردپرسی چندزبانه از افزونه‌هایی استفاده می‌کنند که مدیریت زبان‌ها را بر عهده دارند و فرآیند چندزبانه‌کردن سایت را ساده‌تر می‌کنند. این افزونه‌ها معمولاً تگ hreflang را به‌صورت خودکار تولید می‌کنند و از بروز بسیاری از خطاهای رایج در پیاده‌سازی جلوگیری می‌کنند.

برای سایت‌هایی که به تاثیر تجربه کاربری در سئو توجه دارند و می‌خواهند کاربر بدون سردرگمی به نسخه مناسب محتوا هدایت شود، استفاده از این افزونه‌ها یک انتخاب امن، منطقی و قابل اتکا محسوب می‌شود.

افزودن دستی hreflang در وردپرس

در برخی پروژه‌ها، به‌دلیل ساختار خاص سایت یا نیاز به کنترل کامل روی نسخه‌های زبانی، اضافه‌کردن دستی tag hreflang اجتناب‌ناپذیر می‌شود و این روش دقت فنی بالایی را می‌طلبد. در چنین شرایطی، حتی یک اشتباه کوچک در لینک‌دهی بین نسخه‌ها می‌تواند باعث شود گوگل تگ‌ها را نادیده بگیرد و ارتباط بین صفحات را به‌درستی درک نکند.

به همین دلیل، این روش بیشتر برای سایت‌هایی توصیه می‌شود که تیم فنی یا دانش فنی کافی در اختیار دارند و با مباحثی مثل فایل Robots.txt آشنایی دارند و می‌توانند دسترسی و ایندکس صفحات را به‌صورت دقیق مدیریت کنند.

چگونه بررسی کنیم hreflang به‌درستی پیاده‌سازی شده است؟

پیاده‌سازی hreflang پایان کار نیست. اگر بررسی انجام نشود، ممکن است عملاً تگ hreflang تعریف نشده است یا به شکلی اجرا شده باشد که گوگل آن را معتبر نداند.

بررسی hreflang از طریق سورس صفحه

برای بررسی صحیح hreflang، ساده‌ترین روش مشاهده سورس صفحه است. با باز کردن سورس و جستجوی عبارت hreflang می‌توانید مطمئن شوید تگ‌ها داخل بخش <head> قرار گرفته‌اند و هرکدام به نسخه درست زبانی یا منطقه‌ای همان صفحه اشاره می‌کنند.

در این مرحله باید دقت کنید که URLهای استفاده‌شده نهایی باشند و به صفحات ریدایرکت یا اشتباه متصل نشده باشند، چون انتخاب نادرست آدرس صفحات می‌تواند باعث نادیده گرفته‌شدن tag hreflang توسط گوگل شود. به همین دلیل، آشنایی با انتخاب url برای صفحات وب سایت کمک می‌کند بررسی سورس صفحه را دقیق‌تر و حرفه‌ای‌تر انجام دهید.

بررسی hreflang با ابزارهای سئو

برای سایت‌هایی با صفحات زیاد، بررسی دستی کافی نیست. در این شرایط، ابزارهای تخصصی سئو کمک می‌کنند خطاهای پنهان hreflang شناسایی شوند.
برای مثال، ابزارهایی که در مقاله همه چیز در رابطه با نرم افزار Screaming Frog معرفی شده‌اند، امکان بررسی یک‌جای تمام صفحات سایت را فراهم می‌کنند.

نشانه‌های پیاده‌سازی نادرست hreflang

اگر hreflang به‌درستی اجرا نشده باشد، معمولاً نشانه‌هایی ظاهر می‌شود؛ مثل:

• نمایش نسخه اشتباه صفحه در نتایج جستجو
• دیده نشدن نسخه‌های زبانی خاص
• گزارش خطاهای مرتبط در ابزارهای تحلیلی گوگل

در این شرایط، بازبینی سریع ساختار tag hreflang می‌تواند از مشکلات جدی‌تر در سئو جلوگیری کند.

اشتباهات رایج در استفاده از تگ hreflang

با اینکه تگ hreflang از نظر فنی پیچیدگی زیادی ندارد، اما در عمل اشتباهات کوچکی در پیاده‌سازی آن دیده می‌شود که می‌تواند باعث بی‌اثر شدن کل ساختار شود. در ادامه، رایج‌ترین خطاهایی که در سایت‌های چندزبانه دیده می‌شود را بررسی می‌کنیم.

لینک‌دهی یک‌طرفه بین نسخه‌های زبانی

یکی از مهم‌ترین اصول tag hreflang این است که ارتباط بین نسخه‌های زبانی باید دوطرفه باشد. اگر نسخه فارسی به نسخه انگلیسی اشاره کند، نسخه انگلیسی هم باید به نسخه فارسی لینک داشته باشد.
در غیر این صورت، گوگل این ارتباط را ناقص در نظر می‌گیرد و ممکن است تگ‌ها را نادیده بگیرد؛ موضوعی که می‌تواند به رقابت ناخواسته بین صفحات منجر شود، مشابه حالتی که در کنیبالیزیشن در سئو اتفاق می‌افتد.

استفاده از کد زبان یا کشور نامعتبر

tag hreflang فقط زمانی کار می‌کند که از کدهای استاندارد زبان و کشور استفاده شود. به‌کار بردن کدهای اشتباه یا غیررسمی باعث می‌شود گوگل نتواند مقدار hreflang را تشخیص دهد.
در چنین شرایطی، حتی اگر ساختار کلی درست به نظر برسد، از دید موتور جستجو عملاً تگ معتبری وجود ندارد.

اتصال hreflang به صفحات noindex یا مسدود

یکی دیگر از اشتباهات رایج، استفاده از tag hreflang برای صفحاتی است که ایندکس نمی‌شوند یا توسط robots.txt مسدود شده‌اند.
اگر صفحه‌ای برای گوگل قابل دسترسی یا ایندکس نباشد، منطقی نیست که به‌عنوان یک نسخه زبانی معتبر معرفی شود. این کار فقط باعث ارسال سیگنال‌های متناقض به موتور جستجو می‌شود.

لینک‌دهی به صفحات ریدایرکت‌شده

hreflang باید همیشه به URL نهایی اشاره کند. اگر تگ hreflang به صفحه‌ای وصل شود که ریدایرکت دارد، گوگل این ساختار را ناپایدار در نظر می‌گیرد و احتمال نادیده گرفتن آن بالا می‌رود.
به همین دلیل، قبل از پیاده‌سازی hreflang، بهتر است ساختار URLها کاملاً تثبیت شده باشد.

استفاده نادرست هم‌زمان از hreflang و canonical

hreflang و canonical باید در یک مسیر حرکت کنند. اگر یک صفحه با hreflang به‌عنوان نسخه معتبر معرفی شود اما canonical به URL دیگری اشاره کند، گوگل دچار تضاد سیگنال می‌شود.
برای جلوگیری از این مشکل، درک صحیح کاربردهای تگ کنونیکال Canonical اهمیت زیادی دارد، چون هماهنگی این دو تگ نقش مستقیمی در اثرگذاری hreflang دارد.

آیا سایت شما واقعاً به hreflang نیاز دارد؟

استفاده از tag hreflangبرای همه سایت‌ها ضروری نیست. اگر سایت شما فقط یک زبان و یک بازار هدف مشخص دارد، احتمالاً نیازی به این تگ نخواهید داشت.
اما اگر محتوای شما برای زبان‌ها یا کشورهای مختلف منتشر می‌شود و نسخه‌های جداگانه‌ای از صفحات دارید، tag hreflang می‌تواند به گوگل کمک کند ساختار سایت را دقیق‌تر درک کند.

در چنین شرایطی، تصمیم برای استفاده از hreflang باید بخشی از نگاه کلی شما به استراتژی سئو  باشد، نه صرفاً یک اقدام فنی جداگانه. اگر جای درست استفاده شود، hreflang می‌تواند هم تجربه کاربر را بهبود دهد و هم از بروز مشکلات سئویی در آینده جلوگیری کند.

جمع‌بندی

تگ hreflang به گوگل کمک می‌کند نسخه درست هر صفحه را بر اساس زبان یا منطقه کاربر نمایش دهد و از نمایش محتوای نامرتبط جلوگیری کند. استفاده صحیح از این تگ می‌تواند تجربه کاربر را بهبود دهد و درک موتورهای جستجو از ساختار سایت‌های چند زبانه را افزایش دهد.

با این حال، tag hreflang  زمانی مؤثر است که به‌درستی پیاده‌سازی شود و با سایر عناصر فنی سایت هماهنگ باشد. اگر سایت شما مخاطبان چندزبانه یا چندمنطقه‌ای دارد، استفاده آگاهانه از hreflang می‌تواند تصمیمی مفید در مسیر بهبود سئوی سایت باشد.