هر سایتی دیر یا زود صفحاتی دارد که دیگر وجود ندارند: محصولی که تمام شده، مقاله‌ای که حذف شده، آدرسی که در یک بازطراحی تغییر کرده یا لینکی که کسی اشتباه تایپ کرده است. نتیجه همه این‌ها، خطای ۴۰۴ است. برخلاف تصور رایج، وجود ۴۰۴ به‌خودی‌خود برای سئو بد نیست؛ گوگل بارها گفته ۴۰۴ بخش طبیعی وب است. اما مدیریت نادرست صفحات حذف‌شده، از ریدایرکت انبوه به صفحه اصلی تا صفحات خالی با کد ۲۰۰، می‌تواند هم کاربر را ناامید کند و هم اعتبار و بودجه خزش را هدر دهد.
در این راهنما توضیح می‌دهیم ۴۰۴ و Soft 404 چه تفاوتی دارند، کی باید ریدایرکت کنیم و کی ۴۰۴ یا ۴۱۰ را نگه داریم، و یک صفحه ۴۰۴ خوب چه اجزایی دارد.
برای خواندن سریع هر بخش، روی عنوان آن کلیک کنید
خطای ۴۰۴ چیست؟
خطای ۴۰۴ (Not Found) کد وضعیت HTTP است که سرور وقتی برمی‌گرداند که صفحه درخواست‌شده وجود ندارد. این کد به مرورگر و موتور جستجو میگوید آدرس معتبر نیست و نباید ایندکس شود.
گوگل وقتی به صفحه ۴۰۴ برخورد میکند، به‌تدریج آن را از ایندکس حذف میکند و دفعات خزش آن را کاهش می‌دهد. اگر صفحه ۴۰۴ هیچ لینک یا ترافیک ارزشمندی نداشته باشد، این رفتار کاملاً درست است و نیازی به هیچ اقدامی نیست.
Soft 404 چیست و چرا بدتر است؟
Soft 404 صفحه‌ای است که برای کاربر پیام «پیدا نشد» یا محتوای تقریباً خالی نشان می‌دهد اما کد وضعیت ۲۰۰ (موفق) برمی‌گرداند. گوگل این صفحات را تشخیص می‌دهد و در گزارش Pages سرچ کنسول با عنوان «Soft 404» گزارش میکند.
Soft 404 بدتر از ۴۰۴ واقعی است، چون موتور جستجو پیام متناقضی می‌گیرد: کد میگوید صفحه موجود است، محتوا میگوید نیست. رایج‌ترین موارد در سایت‌های فارسی:
- صفحات دسته‌بندی یا جستجو بدون هیچ نتیجه («محصولی یافت نشد») با کد ۲۰۰.
- صفحه محصول ناموجود که همه اطلاعاتش حذف شده و فقط «ناموجود» نمایش می‌دهد.
- قالب‌هایی که برای هر آدرس ناموجود، صفحه اصلی را با کد ۲۰۰ نشان میدهند.
- ریدایرکت انبوه URLهای حذف‌شده به صفحه اصلی؛ گوگل این‌ها را هم Soft 404 تفسیر میکند.
- اپلیکیشن‌های تک‌صفحه‌ای جاوااسکریپتی که برای مسیر اشتباه کد ۲۰۰ برمی‌گردانند (سئو جاوااسکریپت).
با صفحه حذف‌شده چه کنیم؟ راهنمای تصمیم
| موقعیت | اقدام درست | کد |
|---|---|---|
| صفحه جایگزین مرتبط و مشابه وجود دارد | ریدایرکت به همان صفحه | ۳۰۱ |
| صفحه بکلینک یا ترافیک دارد اما جایگزین مستقیم ندارد | ریدایرکت به نزدیک‌ترین صفحه مرتبط (مثلاً دسته) | ۳۰۱ |
| صفحه هیچ ارزشی ندارد و جایگزینی هم نیست | حذف دائمی | ۴۱۰ یا ۴۰۴ |
| محصول موقتاً ناموجود است | صفحه را نگه دارید؛ اطلاعات کامل و پیشنهاد جایگزین | ۲۰۰ |
| محصول برای همیشه تولید نمی‌شود | ریدایرکت به مدل جدید یا دسته؛ یا ۴۱۰ | ۳۰۱ یا ۴۱۰ |
| آدرس اشتباه تایپ‌شده در لینک خارجی مهم | ریدایرکت به صفحه درست | ۳۰۱ |
تفاوت ۴۰۴ و ۴۱۰: ۴۱۰ (Gone) صریح‌تر میگوید صفحه عمداً و برای همیشه حذف شده است. گوگل گفته تفاوت عملی بین این دو ناچیز است، اما ۴۱۰ ممکن است کمی سریعتر از ایندکس خارج شود. جزئیات کدها در کدهای وضعیت HTTP آمده است.
افزونه‌هایی که «همه ۴۰۴ها را به صفحه اصلی ریدایرکت می‌کنند» محبوب‌اند، اما از نظر گوگل این ریدایرکت‌ها Soft 404 محسوب می‌شوند و اعتباری منتقل نمی‌کنند؛ کاربر هم سردرگم میشود چون به جای محتوای مورد انتظار، به صفحه اصلی رسیده است. ریدایرکت فقط به صفحه واقعاً مرتبط (راهنمای ریدایرکت).
پیدا کردن ۴۰۴های مهم
- سرچ کنسولدر گزارش Pages بخش «Not found (404)» و «Soft 404» را بررسی کنید. بیشتر این URLها احتمالاً بی‌اهمیت‌اند؛ دنبال URLهایی باشید که قبلاً ترافیک یا ایمپرشن داشتند.
- بک‌لینک‌هادر ابزارهایی مثل Ahrefs گزارش «Broken backlinks» را ببینید؛ صفحات ۴۰۴ که لینک خارجی دارند، اولویت اول ریدایرکت‌اند. همین روش پایه لینک‌سازی شکسته در سایت‌های دیگر هم هست.
- لینک‌های داخلی خراببا خزش سایت، لینک‌های داخلی به صفحات ۴۰۴ را پیدا و اصلاح کنید؛ این‌ها تجربه کاربر را مستقیماً خراب می‌کنند.
- آنالیتیکسدر GA4 بازدیدهای صفحه ۴۰۴ (با عنوان صفحه خطا) و آدرس‌های ارجاع‌دهنده را بررسی کنید.
- لاگ سروربرای سایت‌های بزرگ، لاگ فایل نشان می‌دهد کدام ۴۰۴ها بیشترین درخواست را دارند.
صفحه ۴۰۴ خوب چه ویژگی‌هایی دارد؟
صفحه ۴۰۴ فرصتی برای نگه داشتن کاربری است که ممکن بود سایت را ترک کند. یک صفحه ۴۰۴ خوب:
- کد وضعیت واقعی ۴۰۴ برمی‌گرداند، نه ۲۰۰.
- با لحنی دوستانه توضیح می‌دهد صفحه پیدا نشده و احتمالاً چرا.
- کادر جستجو دارد تا کاربر مستقیم دنبال چیزی که می‌خواست بگردد.
- لینک به صفحات پربازدید، دسته‌های اصلی یا محتوای مرتبط را پیشنهاد می‌دهد.
- هدر و منوی اصلی سایت را حفظ میکند تا کاربر گم نشود.
- راه ارتباطی یا گزارش لینک خراب دارد.
در بازطراحی همین مجله، صفحه ۴۰۴ علاوه بر کادر جستجو، جدیدترین مقالات را هم نشان می‌دهد تا کاربر بدون خروج از سایت ادامه دهد.
۴۰۴ در مهاجرت و بازطراحی سایت
بیشترین حجم ۴۰۴های مشکل‌ساز معمولاً بعد از تغییر ساختار URL، تغییر پلتفرم یا تغییر دامنه ظاهر میشود؛ وقتی نقشه ریدایرکت ناقص است. پیش از هر مهاجرتی، فهرست کامل URLهای قدیمی (از سرچ کنسول، نقشه سایت، لاگ و ابزارهای بکلینک) را تهیه و برای هر کدام مقصد تعیین کنید. چک‌لیست کامل در مهاجرت سایت بدون افت رتبه آمده است.
سرچ کنسول سایتتان پر از خطای ۴۰۴ و Soft 404 است؟ تیم فنی پاسخ آن‌ها را اولویت‌بندی و اصولی برطرف میکند.
ساخت صفحه‌ی ۴۰۴ سفارشی در وردپرس
- فایل 404.phpبیشتر قالب‌ها فایل
404.phpدارند. در قالب فرزند، یک نسخه از آن بسازید تا با به‌روزرسانی قالب از بین نرود. - محتوای مفیدپیام کوتاه و دوستانه، فرم جستجو، لینک به صفحات اصلی، دسته‌های پرطرفدار و جدیدترین مطالب یا محصولات.
- بررسی کد وضعیتپس از ساخت، یک URL ناموجود را باز کنید و در DevTools، تب Network، مطمئن شوید کد ۴۰۴ برگردانده میشود، نه ۲۰۰.
- ثبت در آنالیتیکسیک رویداد برای بازدید صفحه‌ی ۴۰۴ همراه با URL درخواستی و صفحه‌ی ارجاع‌دهنده ثبت کنید. این داده نشان می‌دهد کدام لینک‌ها خراب‌اند.
- صفحه‌سازهااگر از المنتور یا صفحه‌ساز دیگری استفاده می‌کنید، قالب ۴۰۴ را در بخش Theme Builder بسازید.
ردیابی ۴۰۴ها با GA4
برای اینکه بدانید کاربران از کجا به صفحات ۴۰۴ می‌رسند:
- در قالب ۴۰۴، عنوان صفحه را متمایز کنید؛ مثلاً «صفحه یافت نشد».
- در GA4، گزارش Pages and screens را با فیلتر همین عنوان ببینید؛ ستون Page path آدرس‌های درخواستی را نمایش می‌دهد.
- برای دیدن منبع، بُعد Page referrer را در یک Exploration اضافه کنید.
- اگر لینک خراب از سایت خودتان است، اصلاحش کنید. اگر از سایت دیگری است، ریدایرکت بسازید. اگر از تبلیغات است، آدرس آگهی را اصلاح کنید.
۴۰۴ در سایت‌های فروشگاهی؛ سناریوهای رایج
| سناریو | اقدام پیشنهادی |
|---|---|
| محصول موقتاً ناموجود | صفحه بماند (۲۰۰) با پیام موجودی، امکان اطلاع از موجود شدن و محصولات جایگزین |
| محصول برای همیشه حذف شده و نسخه‌ی جدید دارد | ریدایرکت ۳۰۱ به نسخه‌ی جدید |
| محصول حذف شده، بدون جایگزین مستقیم، دارای بکلینک یا ترافیک | ریدایرکت ۳۰۱ به دسته‌ی مرتبط |
| محصول حذف شده، بدون ترافیک و بکلینک | ۴۰۴ یا ۴۱۰ |
| دسته‌ی حذف‌شده | ریدایرکت به دسته‌ی والد یا دسته‌ی جایگزین |
| محصولات فصلی | صفحه بماند؛ فصل بعد دوباره فعال میشود و اعتبارش را حفظ میکند |
ریدایرکت همه‌ی ۴۰۴ها به صفحه‌ی اصلی نه. برخی افزونه‌ها گزینه‌ای برای ریدایرکت خودکار همه‌ی ۴۰۴ها به صفحه‌ی اصلی دارند. این کار کاربر را سردرگم میکند و گوگل آن را Soft 404 تشخیص می‌دهد؛ یعنی هیچ اعتباری منتقل نمی‌شود. فقط وقتی ریدایرکت کنید که صفحه‌ی مقصد واقعاً جایگزین مرتبطی باشد.
تعداد ۴۰۴ها؛ کی نگران باشیم؟
وجود ۴۰۴ در سرچ کنسول طبیعی است و به‌تنهایی به رتبه‌ی سایت آسیب نمی‌زند. گوگل صراحتاً گفته است ۴۰۴ برای صفحاتی که وجود ندارند، رفتار درست است. زمانی باید اقدام کنید که:
- صفحه‌ی ۴۰۴ بکلینک ارزشمند دارد.
- صفحه‌ی ۴۰۴ قبلاً ترافیک ارگانیک داشته است.
- لینک‌های داخلی سایت خودتان به ۴۰۴ اشاره می‌کنند.
- تعداد ۴۰۴ها ناگهان جهش کرده است؛ نشانه‌ی مشکلی مثل تغییر ساختار URL بدون ریدایرکت.
- URLهای مهمی که باید فعال باشند، به‌اشتباه ۴۰۴ میدهند.
برای آشنایی با سایر کدها، مقاله‌ی کدهای وضعیت HTTP را ببینید. در ممیزی سئو پاسخ، ۴۰۴های دارای ارزش با اولویت شناسایی و بازیابی می‌شوند.
سوالات متداول
آیا خطای ۴۰۴ رتبه سایت را کم میکند؟
خیر؛ گوگل میگوید ۴۰۴ بخش طبیعی وب است. فقط صفحات ارزشمندی که ۴۰۴ شدهاند، اعتبار خود را از دست میدهند.
همه ۴۰۴ها را ریدایرکت کنم؟
خیر؛ فقط صفحاتی که بکلینک، ترافیک یا جایگزین مرتبط دارند. ریدایرکت بیربط به صفحه اصلی Soft 404 محسوب میشود.
تفاوت ۴۰۴ و ۴۱۰ چیست؟
۴۱۰ صریحاً حذف دائمی را اعلام میکند؛ تفاوت عملی کم است اما ممکن است کمی سریعتر از ایندکس خارج شود.
محصول ناموجود را حذف کنم؟
اگر برمیگردد نگه دارید؛ اگر برای همیشه حذف شده، به مدل جایگزین یا دسته مرتبط ریدایرکت کنید.
جمع‌بندی
خطای ۴۰۴ به‌خودی‌خود دشمن سئو نیست؛ مدیریت نادرست آن است. صفحات دارای ارزش (بکلینک، ترافیک) را به مرتبط‌ترین صفحه ریدایرکت کنید، بقیه را با ۴۰۴ یا ۴۱۰ رها کنید، Soft 404ها را با کد درست یا محتوای واقعی اصلاح کنید و از ریدایرکت انبوه به صفحه اصلی دوری کنید. یک صفحه ۴۰۴ کاربردی هم می‌تواند کاربری را که گم شده، دوباره به سایت برگرداند.
متخصص سئو و بازاریابی دیجیتال از سال ۲۰۰۹ دانش آموخته مهندسی نرم‌افزار از ایران و علوم رسانه و ارتباطات از کشور مجارستان, عاشق سفر و کاوش در فرهنگ‌ها، همواره در جستجوی دانش و تجربیات جدید.
همه مطالب ابوالفضل دانش (88)
دیدگاه شما درباره این مطلب